Öncelikle bir motoru, gerek arıza tesbiti, gerekse ciğerinin durumunu anlamak için satın alma öncesi ustaya götürdüğümüzde ne olur?
Usta egzozdan çıkan dumana bakar, eliyle egzosu kapatıp motoru dinler, bir kaç kez gaz verir bırakır filan sonrada motorla ilgili kehanetini söyler.
-"Bitmiş bu motor, rektefiye ister" veya,
-"Biraz daha gider" der.
Siz biraz bilinçli ve okumuşsunuzdur da, ustaya "ya bir kompressyon ölçeydik usta ya" dersiniz de,
"kompresyon olmasa motor çalışmaz ki" cevabı karşısında tutulur, dumur olursunuz.
Oysa motor kompresyon testi önemlidir. Kompresyon testi yapmakla:
a-yanık süpaplar,
b-kırık segmanlar,
c-çatlak silindiriler
d-aşınmış pistonlar,
e-kırık süpap yayları
hakkında fikir sahibi olmak mümkün.
Kompresyon olmazsa motor çalışmaz, bu doğrudur lakin bizim bildiğimiz manada yani mühendislik maarifeti ile belirlenen ve düşük kabül edilen sınırların çok çok altında bile ateşleme gerçekleşir, motor çalışır ama bu onun sağlıklı olduğu anlamına gelmez.
Kompresyonu bir test cihazı ile ölçmeden, amprik yöntemlerle motorun durumu hakkında bilgi sahibi olmak mümkün değildir. Bu durumda yapacağınız hiç bir düzenleyici önleyici onarıcı faaliyetten randıman alamazsınız. Bir hastalığın teşhisinde kan ve idrar tahlili ne ise, comp. testi de odur.
-Test yapmazsanız ölü bir motora dünyanın masrafını eder, hayrını görmezsziniz.
-Tam tersi, canavar gibi motoru ölü bu diyerek ıskartaya çıkartırsınız.
Bir başka önemli husus da silidirler arasındaki kopresyon farklı (compression difference)dır. Müsade edilenden fazla kompresyon farklılığı olan silindirler; krank koluna burkucu, kırıcı, yorucu bir etki yapalar.
Bunun sonucunda en iyi ihtimalle krank ta laçkalaşma (motoru kopresyona bıraktığımızda duyulan düzensiz çakırtı sesi ile kendini belli eder.) meydana gelir.
Aşağıda resmi bulunan cihaz ile ölçme işlemini gerçekleştirebiliriz. Cihaz üzerinde yazan değerler aracımızın hangi silindir de ne kadar kompresyon değeri olduğunu görebiliriz. Kendimden örnek vermek gerekirse ;
Aracımı alırken yukarıdaki bilgilere istinaden aracımın kompresyon değerinin ölçülmesini istedim ve servis sağolsun değeri ölçüp beni bilgilendirdi ve bana dönüp cevabını verdi.
Tek kelime ile güzel motor dedi ve okuduğu değer olan (190 psi) söyledi. Uzun zamandır bu değer ne anlam ifade ediyor diye aklımda milyonlarca soru olmuşken internet üzerinde biraz araştırma yaptıktan sonra bu değerin ne anlam ifade ettiğini öğrendim ve siz değerli arkadaşlarımında öğrenmesini istedim.
30-300 arası rakamlar ölçülen değerin PSİ cinsinden ,
2-21 arası rakamlar ölçülen değerin BAR cinsinden ölçüm bilgisini verir.
Dediğim gibi bana söylenen 190 PSİ ın ne anlama geldiğini merak ediyorsanız sizi fazla merakta bırakmadan gerekli hesaplama ve bilgilendirmeyi vermek istiyorum.
Örneğin: Z22SE motorunu ele alalım ( Yani kendi aracımın motor kodu).
Sıkıştırma oranı 10.00:1Sıkıştırma oranıyla 1.38 rakamını çarptımızda karşımıza test esnasında ölçülebilecek
en yüksek değeri verir.
10.00 x 1.38 = 13.8 BAR bu değer ölçüm esnasında elde edebileceğimiz en yüksek değerdir.
Elde ettiğimiz bu 13.8 değerini 0.8 ile çarpınca
en düşük sınır değeri bulmuş oluyoruz.
13.8 x 0.8 = 11.04 BAR bu değer alt sınırdır.
Yani 11.04 ile 13.8 değerleri arasında çıkıyorsa normaldir.Eğer 13.8 değerini 0.66 ile çarparsak elde edeceğimiz değerin altında ise motora müdahale edilmesi gerektiği anlamını taşır.
13.8 x 0.66 = 9.108 BAR bu değerin altında çıkarsa motor onarılması gerekir.
Formül :
Test Üst Sınırı = Sıkıştırma oranı x 1.38
Test Alt Sınırı = Test Üst Sınırı x 0.8
Bakım Sınırı = Test Üst Sınırı x 0.66
Yani kısaca anlayacağınız dilde 11.04 ile 13.8 BAR arasında ölçüm değeri çıktığı için aracımın 4 silindirindeki kompresyon oranı iyi gözükmektedir. Kendi aracımda da söylediğim gibi 190 PSİ değer ölçülmüştür. Bu değerde 13 BAR civarında gözükmektedir.
Not : Kendi aracımdan örnek vermek istedim , çünkü aracımı kısa süre satın aldım ve bu testi gerçekleştirdiğim içindir. Sizin diğer paylaşımlarınız mevcutsa video , resim vs gibi bu başlık altında paylaşabiliriz.
